Inicjatywa Polska – Słowacja – autobusy: cele, działania, osiągnięcia, plany na przyszłość

Jesteśmy inicjatywą obywatelską, która od 2013 roku zabiega o odbudowę lokalnego transportu autobusowego i kolejowego pomiędzy Polską a Słowacją. Wspieraliśmy starania na rzecz uruchomienia połączeń kolejowych Muszyna-Poprad, a także doprowadziliśmy do uruchomienia pierwszej w Polsce wojewódzkiej linii autobusowej przekraczającej granicę państwa – Bukowina Tatrzańska – Dolny Kubin. Naszym celem jest skłonienie władz publicznych do rozwoju obu tych połączeń oraz uruchomienia kolejnych – m.in. samorządowej linii autobusowej Zakopane – Poprad/Podbańskie, Wadowice – Sihelne, Kraków – Nowy Targ – Poprad oraz polsko-słowackich połączeń na Śląsku, Sądecczyźnie i Podkarpaciu. Wspieramy także rozwój turystyki rolkarskiej i deskorolkowej pod Tatrami i popularyzujemy rolki oraz deskorolkę jako świetną formę rekreacji, nowy produkt turystyczny, a także ekologiczny sposób przemieszczania się np. w drodze na przystanek.

Nasza Wizja – Tatry jako wspólny region z polsko-słowackim systemem publicznego transportu zbiorowego, bez korków i problemów z parkowaniem, przyjazny pieszym, rowerzystom, rolkarzom i deskorolkarzom

Inspiracją dla nas są kraje alpejskie, które pomimo poprzecinania granicami państwowymi, już dawno stworzyły spójny system transportu zbiorowego finansowany przez lokalne samorządy. W Alpy można oczywiście przyjechać własnym samochodem, ale równie dobrze można też dotrzeć tam wygodnym pociągiem, a na miejscu bez problemu przemieszczać się lokalnymi autobusami, pociągami czy kolejkami górskimi, tworzącymi wspólny system. Tego samego chcemy dla Podtatrza. Przede wszystkim – możliwości wyboru. Podtatrze powinno stać się regionem, po którym przyjemnie porusza się samochodem bez problemu z korkami i parkowaniem – bo funkcjonuje tak dobry system komunikacji publicznej, że sporo osób rezygnuje z przyjazdu do Zakopanego i okolic własnym autem, wybierając pociąg i lokalny transport zbiorowy. Osoba przyjeżdżająca do Zakopanego, Popradu czy Trsteny pociągiem powinna mieć możliwość sprawnego poruszania się po całym polsko-słowackim Podtatrzu w taki sposób, jaki jej w danym momencie odpowiada: samochodem, autobusem, pieszo, rowerem (własnym lub publicznym), na rolkach, skuterze, deskorolce lub hulajnodze. Ta wolność wyboru jest szczególnie istotna w górach – wychodzimy na szlak z jednej strony Tatr, schodzimy na stronę przeciwną i powinniśmy mieć jak wrócić, również z drugiej strony granicy, również późnym wieczorem. Dzięki wywalczonej przez nas linii Bukowina Tatrzańska – Dolny Kubin już dziś jest to możliwe w polskich i słowackich Tatrach Zachodnich. Chcemy rozwijać ten system i skłonić władze publiczne do uruchomienia kolejnych połączeń – również w Tatrach Wysokich i Bielskich.

Podtatrze naszych marzeń to również region w o wiele większym stopniu zorientowany na współpracę polsko-słowacką, niż ma to miejsce obecnie. Marzy nam się Podhale, w którym powszechnie znany jest język słowacki (np. dzięki kursom internetowym, nauczaniu języka sąsiada w szkole) oraz słowacka Orawa, Spisz i Liptów, gdzie z kolei język polski jest powszechnie znany na podobnej zasadzie. Tak to działa na każdym cywilizowanym pograniczu, na tym właśnie polega urok zjednoczonej Europy. Marzy nam się sytuacja, w której zakopiańczycy idą do kiosku i oprócz Tygodnika Podhalańskiego kupują też Podtatranské noviny – by w dobrze im znanym języku słowackim poczytać o tym, co dzieje się po drugiej stronie Tatr. Marzy nam się, by w Potravinach COOP Jednota w Suchej Horze, Vitanovej czy Trstenie oprócz Oravskich novin leżał też przy kasie Tygodnik Podhalański – chętnie kupowany przez miejscowych Słowaków, zainteresowanych tym, co dzieje się za miedzą. Marzy nam się szkoła w Chochołowie, do której uczęszczają słowackie dzieci i szkoła w Suchej Horze, do której chodzą dzieciaki z Chochołowa – bo np. dana szkoła specjalizuje się w jakimś konkretnym przedmiocie, na którym szczególnie zależy rodzicom. Marzą nam się powszechne przyjaźnie polsko-słowackie, zmieszane rodziny, Słowacy z Orawy i Spisza osiedlający się w Zakopanem lub Nowym Targu, Polacy z Zakopanego lub Kościeliska, budujący sobie dom po słowackiej stronie granicy. Taki normalny, fajny europejski region bez granic. Dokładnie tak, jak to działa w rejonie Szczecina i Zgorzelca na pograniczu polsko-niemieckim, w Cieszynie i Czeskim Cieszynie, czy też pomiędzy Bratysławą a Wiedniem. Dlatego właśnie chcemy odpalić nasze bezpłatne kursy internetowe języka słowackiego dla Polaków i polskiego dla Słowaków. A także podobne kursy dla Ukraińców, chętnie odwiedzających nasz region oraz kursy innych języków środkowoeuropejskich: ukraińskiego, niemieckiego, czeskiego. Kursy będą bezpłatne dla osób które z nich skorzystają, ale my musimy ponieść koszt hostingu i transferu – ok. 1000 złotych rocznie. Liczymy na wasze wsparcie!

Nasze osiągnięcia

  1. Uruchomienie pierwszej wojewódzkiej linii autobusowej użyteczności publicznej: Bukowina Tatrzańska – Dolny Kubin (jesień 2019).
  2. Zmiana nastawienia władz publicznych z Polski i Słowacji do idei autobusów i pociągów transgranicznych. Gdy zaczynaliśmy w 2013 roku, nie rozumieli tematu i nie czuli takiej potrzeby. Kilka lat trwało, zanim wszystkiego nie wytłumaczyliśmy i nie przekonaliśmy ich do naszych racji. Obecnie po obu stronach granicy jest już „zielone światło” dla uruchamiania samorządowych autobusów i pociągów transgranicznych, pierwsze linie już kursują, były podjęte ustalenia co do kolejnych. Brakuje jedynie motywacji, by popchnąć ten temat jeszcze bardziej do przodu, bo niestety zawsze jest pewna inercja urzędnicza. Po to własnie jesteśmy my – by przypominać o tym temacie, o ustaleniach z poprzednich lat, pilnować tematu, pomagać samorządom i ministerstwom w podjęciu działania.
  3. Uruchomienie i popularyzacja połączeń kolejowych Muszyna – Poprad. To zasługa Artura Królikowskiego z Muszyny i m. in. Patrika Pčolki ze Słowacji – my natomiast wsparliśmy ten temat w kluczowym momencie, m. in. podczas rozmów polsko-słowackiej międzyrządowej grupy roboczej w Katowicach i Żylinie w 2017 i 2018 roku.
  4. Zmiana słowackiej ustawy o publicznym transporcie zbiorowym – na nasz wniosek dopisano do niej możliwość finansowania przez słowackie samorządy połączeń lokalnych użyteczności publicznej przekraczających granicę państwa. To bardzo ważna zmiana – teraz nasza rola w przekonaniu samorządów słowackich, by z tego narzędzia skorzystały.
  5. Działania na rzecz Podtatrza przyjaznego rolkarzom – na nasz wniosek już trzy podtatrzańskie samorządy zrezygnowały z kostki fazowanej na nowych chodnikach na rzecz asfaltu lub kostki niefazowanej – to Nowy Targ, Zakopane (nowe chodniki z kostki niefazowanej, alejki na Równi Krupowej z asfaltu) i słowacka Hladovka. Chcemy kontynuować te działania i przekonać do tych zmian pozostałe polskie i słowackie samorządy – w tym Zarząd Dróg Wojewódzkich.

Jak działamy?

Inicjatywa Polska – Słowacja – autobusyNIE JEST PRZEWOŹNIKIEM ani komercyjną firmą. Natomiast jak najbardziej WSPIERAMY wszystkich przewoźników oraz operatorów autobusowych i kolejowych, zarówno prywatnych jak i publicznych (np. Koleje Małopolskie), którzy realizują lub chcą realizować przewozy transgraniczne. Współpracujemy też z władzami lokalnymi i regionalnymi niezależnie od opcji politycznej. Kontaktujemy się z burmistrzami i wójtami, primatorami i starostami, z władzami regionów przygranicznych (marszałek i wicemarszałkowie województwa, urząd Żylińskiego i Preszowskiego Kraju Samorządowego), z radnymi oraz parlamentarzystami z obu krajów. Wspieramy działania każdego marszałka, radnego czy posła, który podejmie temat autobusów i pociągów transgranicznych – niezależnie od tego, czy jest z PO, PiS, SLD, PSL, Wiosny, Konfederacji, z ruchu Hołowni czy innej opcji. Ta zasada apolityczności jest dla nas bardzo ważna. Szczycimy się tym, że projekt linii wojewódzkiej Bukowina Tatrzańska – Dolny Kubin rozpoczęliśmy we współpracy z ówczesnym wicemarszałkiem Grzegorzem Lipcem z PO, a dokończyliśmy we współpracy z jego następcą, wicemarszałkiem Łukaszem Smółką z PiS. Obu panów bardzo cenimy za wspieranie mobilności transgranicznej – niezależnie od tego, że niekoniecznie musimy się zgadzać z tym, co proponuje ich partia jako całość. Tak to właśnie powinno wyglądać – mówimy NIE wojnie polsko-polskiej, łączymy ludzi i środowiska również tam, gdzie wydaje się to niemożliwe.

Formy działania naszej inicjatywy to:

  1. Popularyzacja, promocja już uruchomionych połączeń transgranicznych. Zachęcamy do korzystania z pociągów Muszyna – Poprad i autobusów Bukowina Tatrzańska – Dolny Kubin, a także do połączeń polsko-słowackich z przesiadką poprzez posty na naszej stronie i grupach na Facebooku, napisane przez nas artykuły, informacje prasowe rozsyłane polskim i słowackim mediom, ulotki. To wszystko oczywiście kosztuje, dlatego będziemy wdzięczni za wsparcie 🙂
  2. Spotkania z przedstawicielami władz lokalnych i regionalnych, udział w posiedzeniach komisji Sejmiku, kontakt osobisty i mailowy z radnymi, posłami, urzędnikami – doradzamy, dzielimy się doświadczeniem, podpowiadamy, motywujemy do działania. Jak dotąd – skutecznie 🙂
  3. Opracowujemy analizy, raporty i artykuły z diagnozą stanu obecnego i rekomendacjami dla władz publicznych, które są następnie wykorzystywane i wdrażane w życie.
  4. Publikujemy petycje internetowe, promujemy je i zbieramy pod nimi podpisy. Nasza najnowsza petycja – www.petycjeonline.com/autobuspoprad
  5. Opracowujemy i publikujemy artykuły i poradniki dla turystów i mieszkańców – np. o tym jak dojechać z przesiadkami z Polski na Słowację i w przeciwnym kierunku, propozycje ciekawych wycieczek, informacje o atrakcjach na trasie itp.
  6. Popularyzujemy znajomość języka polskiego wśród Słowaków oraz języka słowackiego wśród Polaków. Aktualnie chcemy reaktywować bezpłatne kursy internetowe tych języków – potrzebujemy jednak zebrać środki na opłacenie transferu i hostingu.
  7. Integrujemy lokalne społeczności dzięki grupom na Facebooku.
  8. Nasz najnowszy projekt – portal TatrySkate.eu

Plany na najbliższą przyszłość – do końca 2020 roku

  1. Popularyzacja autobusów transgranicznych Bukowina Tatrzańska – Dolny Kubin, połączeń SAD Poprad Łysa Polana – Stary Smokowiec – Poprad i pociągów Muszyna – Poprad wśród Polaków, Słowaków i Ukraińców. Cel – jak najwyższa frekwencja, tak by połączenia te zostały uznane za sukces i były rozwijane w kolejnych latach.

Jak to zrobimy?

Artykuły w języku polskim, słowackim i ukraińskim m.in. na portalu TatrySkate.eu – propozycje wycieczek, atrakcje na trasie, informacje praktyczne dla turystów i mieszkańców, ULOTKI.

  1. Rozwój portalu www.tatryskate.eu
  2. Uruchomienie (a właściwie reaktywacja) bezpłatnych kursów internetowych: języka słowackiego dla Polaków, języka polskiego dla Słowaków, języka polskiego dla Ukraińców. Materiały dydatkyczne już mamy, do uruchomienia kursów potrzebujemy 994 zł na opłacenie transferu na okres jednego roku.
  3. Działania na rzecz uruchomienia w 2021 roku nowych wojewódzkich linii transgranicznych: Zakopane – Poprad/Podbańskie oraz Wadowice – Sihelne (szlak na Babią Górę z obu stron).

W ramach tego zadania chcemy zebrać (również dzięki płatnej promocji) ponad 1000 podpisów pod naszą petycją: www.petycjeonline.com/autobuspoprad Mile widziane Państwa wsparcie na wykupienie promocji petycji na Facebooku.

  1. Popularyzacja turystyki rolkarskiej pod Tatrami oraz skłonienie władz podtatrzańskich gmin, powiatów i regionów do rezygnacji z kostki fazowanej na chodnikach na rzecz nawierzchni przyjaznej rolkarzom oraz do budowy nowych tras.

Zrobimy to poprzez:

  • opracowanie i publikację artykułów w języku polskim, słowackim i ukraińskim o rolkach i deskorolce pod Tatrami,
  • rozwój grup na FB (również dzięki płatnej promocji): Rolki i deskorolka Podhale, Spisz, Orawa oraz Korčuľovanie Orava, Liptov, Turiec
  • opracowanie raportu wraz z rekomendacjami dla samorządów i przesłanie go samorządowcom i mediom lokalnym
  • być może zrobimy też petycję internetową w sprawie rezygnacji z kostki fazowanej na Podhalu.

Tu również będziemy potrzebować wsparcia na promocję postów i grup.

Nasze działania można wesprzeć poprzez internetową zrzutkę. Dziękujemy za każdą wpłatę, to ogromna motywacja dla dalszych intensywnych działań! Link do zrzutki: https://zrzutka.pl/gsg7n5